Het Enneagram

Het Enneagram is een eeuwenoud analysemodel wat voor diverse toepassingen effectief kan worden ingezet. In de Verenigde Staten wordt het op diverse universiteiten gedoceerd en het wordt ook meer en meer toegepast in het bedrijfsleven. Hoewel het model veel diepgang heeft, is het niet moeilijk er mee te werken en is het verbluffend effectief.

Vooral de karakterstructuren, de 9 Enneatypes zijn bekend en worden vaak toegepast als psychologisch model voor menstypering. Minder bekend is het Enneagram als procesmodel. Hieruit blijkt de diepgang van het Enneagram en dit vergroot de toepasbaarheid enorm. 

De typologie van de karakterstructuren berust op de onbewuste motivatie voor gedrag. Op basis hiervan kunnen we mensen typeren en indelen. Dit kan erg nuttig zijn en kan bijvoorbeeld effectief toegepast worden om de communicatie of samenwerking op het werk te verbeteren. Het Enneagram is echter ook een dynamisch model. Hierdoor kunnen we het enneagram gebruiken om te werken aan persoonlijke ontwikkeling.  Door het zo toe te passen bij coaching kan men gemakkelijk grote resultaten bereiken.

Het gaat er wat ons betreft niet om wat voor type je bent, maar hoe het Enneagram je kan helpen verder te komen in je ontwikkeling.

Voorbeelden van toepassingsgebieden van het Enneagram zijn zowel persoonlijk als zakelijk zijn:

• Het wegnemen van knelpunten of problemen:
• persoonlijke groei en ontwikkeling;
• inzicht in relaties ;
• verbeteren van de werksfeer;
• ondersteuning bij het bereiken van een doel;
• verlaging ziekteverzuim, hulp bij burn-out en depressie;
• analyseren van de organisatiecultuur;
• problemen aanpakken m.b.t. de bedrijfscultuur of samenwerking onderling;
• Ontwikkelen van ondernemerschap;
• kwesties m.b.t. Leiderschap en macht;
• Combinaties van bovenstaande of eventueel uw specifieke vraag of doelstelling.

De praktijk

Ter illustratie nog enkele voorbeelden uit onze praktijk:

TEAMWORK
Een organisatie werkt in het kader van kwaliteitsverbetering met zelfsturende teams.
In één van deze teams loopt het niet zo soepel. Voor het project hebben de mensen in dit team samen de doelstellingen bepaald en de taken verdeeld. Wekelijks komen ze bij elkaar. Ondanks dezelfde doelstellingen blijken er steeds vaker meningsverschillen te ontstaan. Het project loopt steeds moeizamer en de sfeer wordt steeds minder. Vergaderingen ontaarden in ruzie en de motivatie is bij ieder tot het nulpunt gedaald.
Toch zijn de projectdoelstellingen nog steeds valide en is er genoeg budget beschikbaar voor het project. Als je het de mensen individueel vraagt staan ze nog steeds achter de doelstellingen van het project.

Het volgende is aan de hand. De projectdoelstellingen zijn verwoord en omschreven. Ieder geeft hier echter zijn eigen interpretatie aan en beziet dit vanuit de eigen verdedigingsstructuur. Bovendien is de achterliggende motivatie van iedereen verschillend. Het blijkt dat er 3 personen in het projectteam zijn die graag de leiding naar zich toe trekken (Enneatype 8). Onderliggend speelt hier een machtsstrijd. Er zijn ook 2 mensen in het team voor wie de sfeer in de groep cruciaal is (Enneatype 4 en 2). Zij kunnen in deze setting totaal niet aarden. Een aantal anderen zijn volgers en houden niet van onduidelijkheid (Enneatype 6) en zij weten niet aan wie ze loyaal moeten zijn, gezien de machtsstrijd.

Doordat deze mensen allemaal handelen vanuit hun onbewuste verdediging ontstaan er problemen. Alleen al door hier bewust van te zijn kunnen de problemen gemakkelijk gesignaleerd worden en kan men elkaar begrijpen en op de juiste manier aanspreken.

COMMERCIEEL
Ik ben als commercieel vertegenwoordiger op weg naar een klant. Ik ken hem nog niet goed en dan is het altijd spannend of het klikt. Maar gelukkig heb ik kennis van het Enneagram en dat helpt vaak om de aansluiting te zoeken. Zelfs de cultuur van een bedrijf is in het Enneagram te vatten en daarmee kan ik ook vaak de juiste snaar raken. Zo heb je prestatiegerichte zakelijke organisaties (Enneatype 3) of bijvoorbeeld sociale organisaties waar het wel en wee van mensen van groot belang is ( type 2).

Deze klant is een commercieel bedrijf in de dienstverlening. Ik kom bij hun pand aan. Een groot en stijlvol jaren ’20 pand. Prestigieus en stijlvol dus. Ik rijd de parkeerplaats op, maar helaas staan er verder weinig auto’s. (Dat zegt namelijk ook vaak wat over de heersende cultuur.)

Ik word joviaal ontvangen door een man in pak. Snel probeer ik, samen met de indrukken die ik al heb de juiste benadering te zoeken. Ik denk aan Enneatype 3,7 of 8. Is hij Enneatype 8 dan moet ik vooral stevig en duidelijk zijn, bij een type 3 vooral commercieel en zakelijk, bij een 7 moet ik er op letten dat de positieve kanten en mogelijkheden duidelijk naar voren komen en ook heel flexibel zijn.
De man maakt een opmerking over mijn auto en zegt autoliefhebber te zijn. Ik maak een compliment over hun mooie pand (prestige = 8). Hij geeft aan dat het erg prettig werken is in het pand en dat het een leuke omgeving is. Naar aanleiding hiervan schat ik een Enneatype 7 in. Dit blijkt ook verder in het gesprek te kloppen. Door het gesprek vervolgens vooral open te houden en de vele mogelijkheden te onderzoeken wordt het een zeer succesvol gesprek.

Een voorbeeld van een eenvoudige toepassing van het Enneagram, die direct tot tastbaar resultaat leidt. Dit is voor iedereen met enige basiskennis van het Enneagram direct toe te passen.

De Historie

Het enneagram is een oeroud symbool. Oorspronkelijk is het naar 2500 voor Chr. terug te leiden en Pythagoras, 6e eeuw voor Christus, wordt als (her)ontdekker genoemd. Het Enneagram is geworteld en richtinggevend geweest in vele oude culturele, spirituele en filosofische tradities. Via mystieke scholen werd de kennis oorspronkelijk mondeling overgeleverd. Rond 1930 bracht Gurdjieff, een Armeens-Griekse wetenschapper, het Enneagram vanuit het Midden-Oosten naar de westerse wereld. Ichazo, een Zuid-Amerikaanse leraar in esoterie, begon rond 1970 het Enneagram in de Verenigde Staten te onderwijzen en heeft als eerste het Enneagram schriftelijk vastgelegd.. Bekende leerlingen van Gurdijeff en Ichazo die bijdragen aan onderzoek en verspreiding zijn onder andere: Naranjo, Palmer, Almaas, Maitri en Riso & Hudson. Zij worden gezien als de hedendaagse guru's van het Enneagram.

Het Symbool

Ennea-gram betekent negenpuntig figuur. Het is opgebouwd uit drie verschillende symbolen, met ieder een specifieke betekenis. Een punt, uitvergroot tot een cirkel: de vereniging, begin en einde, al-in-één

Een driehoek: het actieve, het passieve, het neutraliserende,
of: de waarnemer, het waargenomene, de waarneming. Een statisch gegeven.

 

Een hexade : de routekaart waarlangs ieder proces in vaste volgorde in de tijd verloopt. Een dynamisch gegeven.